Trải qua hơn 70 năm hình thành và phát triển, ngành xuất bản cách mạng Việt Nam đã khẳng định được vị thế là vũ khí tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Những đóng góp của ngành không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách mà còn là bộ phận cấu thành quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Trong bối cảnh thế giới đang có những biến chuyển mạnh mẽ về công nghệ và thông tin, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW nhằm định hướng và nâng tầm hoạt động xuất bản trở thành trụ cột tư tưởng, văn hóa, góp phần bồi đắp trí tuệ và bản lĩnh con người Việt Nam. Đây là một bước đi chiến lược để ngành xuất bản không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị mà còn đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của xã hội.
Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Đảng đối với xuất bản trong giai đoạn này là xác định đây là lĩnh vực hoạt động tư tưởng trọng yếu, có nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Xuất bản phải trở thành công cụ chủ đạo trong giáo dục và đào tạo, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong tạo ra các giá trị. Đặc biệt, sự chuyển dịch từ một ngành hoạt động đơn thuần sang một ngành kinh tế - công nghệ phát triển là điểm nhấn quan trọng. Trong đó, văn hóa đọc được đặt ở vị trí trung tâm, lấy người đọc làm mục tiêu phục vụ, nhằm hình thành thói quen đọc sách rộng khắp trong cộng đồng. Song song đó, xuất bản còn được xem là cánh cửa mở rộng giao lưu quốc tế, là công cụ ngoại giao văn hóa giúp phát huy sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, các mục tiêu cụ thể đã được đề ra với lộ trình đến năm 2030 và 2045. Trước hết, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ thống xuất bản tinh gọn, hiện đại và chất lượng. Việc hình thành các tập đoàn xuất bản - truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng sẽ là ưu tiên hàng đầu. Ngành sẽ thực hiện chuyển đổi số sâu rộng, ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn vào mọi quy trình từ sáng tạo nội dung đến phát hành. Mục tiêu 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và 80% cơ sở in sở hữu công nghệ hiện đại là những con số minh chứng cho quyết tâm hiện đại hóa toàn diện. Mục tiêu đến năm 2045, xuất bản Việt Nam phấn đấu trở thành một ngành kinh tế số mạnh mẽ, có năng lực vươn ra toàn cầu và trở thành trung tâm giao lưu văn hóa hàng đầu trong khu vực.
Nhiệm vụ và giải pháp thực hiện trong giai đoạn mới tập trung vào các nguồn lực thông qua cơ chế, chính sách đặc thù. Đảng và Nhà nước sẽ giữ vai trò kiến tạo thông qua việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo vệ bản quyền chặt chẽ trong môi trường số và thúc đẩy hợp tác công tư. Nội dung xuất bản phải thực sự trở thành sản phẩm cốt lõi của công nghiệp văn hóa với các tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng, khoa học và thẩm mỹ. Bên cạnh đó, việc chăm lo và nuôi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ cấp bách. Đội ngũ biên tập viên cần được đào tạo bài bản, có bản lĩnh chính trị vững vàng và đạo đức nghề nghiệp trong sáng để đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.
Ngoài ra, việc triển khai Chỉ thị 04-CT/TW đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Từ việc đưa tiết đọc sách thành môn tự chọn trong trường học để hình thành thói quen đọc sách cho thế hệ trẻ, đến việc đầu tư hệ thống thư viện số tại các vùng sâu, vùng xa, tất cả đều hướng tới mục tiêu xây dựng một xã hội học tập suốt đời. Sự tham gia tích cực của các bộ, ngành, địa phương và các doanh nghiệp công nghệ sẽ tạo ra một hệ sinh thái xuất bản số bền vững.
Với những định hướng đúng đắn và quyết liệt, ngành xuất bản Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục phát huy vai trò truyền bá tri thức, định hướng thẩm mỹ và nâng cao vị thế quốc gia, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Trước đó, ngày 25/8/2004, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 42 về “nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản”, Chỉ thị 42 có vai trò quyết định tạo đà đưa ngành xuất bản phát triển. Riêng tỉnh Đồng Nai, với sự phát triển nhanh của ngành xuất bản, in, phát hành; sự quan tâm, đầu tư trang thiết bị, cơ sở, vật chất của tỉnh, những năm qua, hoạt động xuất bản trên địa bàn tỉnh đã có bước phát triển, từngbước thích ứng với cơ chế thị trường, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn và đa dạng của xã hội về cung cấp thông tin, tri thức và thưởng thức văn học nghệ thuật trong thời kỳ đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở rộng giao lưu, hội nhập quốc tế (giai đoạn từ năm 2004-2025, đã phát hành trên 16.000 đầu sách, tương đương 42 triệu bản in). Đồng thời, là tiềm lực quan trọng góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội tỉnh nhà phát triển.
