Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên – Mốc son lịch sử
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 06/01/1946 bầu Quốc hội đầu tiên trong lịch sử Việt Nam là mốc son chói lọi, đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã mở ra thời kỳ mới với một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền đầy đủ danh nghĩa pháp lý, đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại; đồng thời khẳng định đường lối đúng đắn, sáng tạo của Đảng và sự lãnh đạo tài tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Quốc hội Việt Nam – Gắn bó với Nhân dân
Ngay từ Quốc hội khóa I, Quốc hội Việt Nam đã thể hiện rõ bản chất là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền lợi của Nhân dân. Qua các giai đoạn phát triển của đất nước, Quốc hội không ngừng lớn mạnh, ngày càng thực hiện tốt hơn chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; luôn gắn bó máu thịt với Nhân dân, là cầu nối vững chắc giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước.
Quyền lực nhà nước do Nhân dân ủy thác được thực hiện thông qua Quốc hội. Các đại biểu Quốc hội do Nhân dân bầu ra đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri cả nước, tham gia xây dựng pháp luật, tổ chức thực hiện và giám sát việc thi hành pháp luật. Quyền làm chủ của Nhân dân ngày càng được mở rộng và phát huy thực chất thông qua hoạt động bầu cử, tiếp xúc cử tri, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, địa phương.
Quốc hội Việt Nam – Đồng hành cùng dân tộc
Trải qua 80 năm với 15 khóa, Quốc hội Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc trong mọi chặng đường lịch sử.
Quốc hội khóa I (1946 - 1960), sau khi ra đời Quốc hội đã thực hiện những nhiệm vụ của cơ quan có quyền cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong giai đoạn 1946 - 1954, Quốc hội đã cùng Nhân dân tiến hành sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.
Quốc hội khoá II (1960 - 1964), là Quốc hội đầu tiên hoạt động hoàn toàn trong thời kỳ đất nước bị chia cắt, dưới sự lãnh đạo của Ðảng Lao động Việt Nam (Ðảng Cộng sản Việt Nam ngày nay), Nhân dân Việt Nam thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược là hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc và tiến hành sự nghiệp xây dựng xã hội mới xã hội chủ nghĩa: miền Bắc bắt đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội và cùng miền Nam tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hoạt động của Quốc hội khoá II đã đóng góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khôi phục kinh tế ở miền Bắc, đẩy mạnh cuộc đấu tranh giải phóng ở miền Nam.
Quốc hội khoá III (1964 - 1971), là Quốc hội của thời kỳ đất nước thực hiện cả hai chiến lược cách mạng, thời kỳ chống Mỹ cứu nước "tất cả cho tiền tuyến, tất cả để thắng giặc Mỹ xâm lược". Miền Bắc tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội; miền Nam đẩy mạnh cuộc đấu tranh giải phóng. Hoạt động Quốc hội tiếp tục đóng góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ khôi phục và xây dựng kinh tế ở miền Bắc, đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước ở miền Nam. Quốc hội đã có những quyết sách phù hợp về dân chủ, quan tâm đến lợi ích nhiều mặt, hàng ngày của mọi tầng lớp Nhân dân; góp phần đảm bảo hiệu lực và hiệu quả của chính quyền Nhà nước trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và giải phóng miền Nam, tiến tới thống nhất đất nước.
Quốc hội khoá IV (1971 - 1975), tiếp tục động viên quân và dân thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược cách mạng: ở miền Nam tăng cường đấu tranh giải phóng dân tộc, ở miền Bắc kiên trì bảo vệ và xây dựng chủ nghĩa xã hội, đánh thắng chiến tranh phá hoại của địch, động viên sức người, sức của cho tiền tuyến lớn đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược và bè lũ tay sai. Quốc hội Khóa IV là Quốc hội chiến thắng giặc Mỹ xâm lược, kiên trì và tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội, là Quốc hội khôi phục kinh tế, hàn gắn những vết thương chiến tranh, chuẩn bị đưa đất nước tiến vào thời kỳ mới.
Quốc hội khoá V (1975 - 1976), bắt đầu nhiệm kỳ giữa lúc Nhân dân ta bước vào một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên cả nước thống nhất tiến lên chủ nghĩa xã hội. Quốc hội Khóa V thể hiện đầy đủ bản chất là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của khối đại đoàn kết toàn dân mà nòng cốt là liên minh công nông. Quốc hội quyết định kế hoạch phát triển kinh tế, văn hóa, động viên nhân dân ta thi đua xây dựng đất nước, củng cố lực lượng quốc phòng. Quốc hội nhất trí phê chuẩn kết quả của Hội nghị hiệp thương chính trị thống nhất Tổ quốc, thể hiện ý chí mạnh mẽ, nguyện vọng thiết tha và sự nhất trí cao của toàn dân tộc về vấn đề thống nhất Tổ quốc trên cơ sở độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Quốc hội khoá VI (1976 - 1981), Quốc hội đã quyết định những vấn đề quan trọng hàng đầu trong thời kỳ phát triển mới của dân tộc; quyết định về đường lối, chính sách của Nhà nước Việt Nam thống nhất; quyết định xây dựng Hiến pháp, về cơ cấu lãnh đạo của Nhà nước khi chưa có Hiến pháp mới, bầu các cơ quan để điều hành công việc chung của cả nước. Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về tên nước, quốc kỳ, quốc huy, quốc ca và tổ chức Nhà nước khi chưa có Hiến pháp mới. Quốc hội quyết định đổi tên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội khóa VI đã có những đóng góp tích cực vào việc xây dựng hệ thống chính quyền mới ở miền Nam, xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất bảo vệ chính quyền trong điều kiện hòa bình, xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn quốc.
Quốc hội khoá VII (1981 - 1987), Quốc hội đã phát huy vai trò cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Nhân dân trong việc củng cố và hoàn thiện chế độ làm chủ tập thể; ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa hiến pháp, từng bước xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, tạo tiền đề để Nhà nước thực hiện quản lý mọi hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội theo đúng hiến pháp và pháp luật.
Quốc hội khoá VIII (1987 - 1992), là Quốc hội của giai đoạn khởi đầu sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đề ra. Quốc hội thành lập Hội đồng quốc phòng, Hội đồng Dân tộc và 7 ủy ban: Ủy ban Pháp luật; Ủy ban Kinh tế, kế hoạch và ngân sách; Ủy ban Văn hóa và giáo dục; Ủy ban Khoa học và kỹ thuật; Ủy ban Y tế và xã hội; Ủy ban Thanh niên, Thiếu niên và nhi đồng và Ủy ban Đối ngoại.
Quốc hội khoá IX (1992 - 1997), Quốc hội đã đóng góp vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, đường lối đổi mới của Ðảng theo tinh thần của Hiến pháp năm 1992 và Nghị quyết của Ðại hội Ðảng toàn quốc lần thứ VII.
Quốc hội khoá X (1997 - 2002), là Quốc hội của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Quốc hội khóa X có trọng trách tiếp tục thể chế hóa Cương lĩnh và Chiến lược của Đảng; cụ thể hóa đường lối, chính sách mà Đại hội Đảng lần thứ VIII và lần thứ IX đã đề ra.
Quốc hội khoá XI (2002 - 2007), là Quốc hội của thời kỳ tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Trong 5 năm, Quốc hội khóa XI tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức của Quốc hội, đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp.
Quốc hội khoá XII (2007 - 2011), Quốc hội đã kế thừa, phát huy những thành quả, những bài học kinh nghiệm của Quốc hội các khóa trước, nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, tiếp tục đổi mới toàn diện và mạnh mẽ cả về tổ chức và phương thức hoạt động, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, đạt được nhiều kết quả quan trọng, đóng góp to lớn vào những thành tựu chung của đất nước.
Quốc hội khoá XIII (2011 - 2016), Quốc hội đã thông qua bản Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là bản Hiến pháp thể hiện tinh thần đổi mới sâu sắc, tạo ra khuôn khổ pháp lý vững chắc cho sự vận hành toàn bộ đời sống xã hội trên nền tảng dân chủ, pháp quyền và tạo ra động lực mạnh mẽ để đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Hiến pháp năm 2013 cũng thể hiện rõ tinh thần đề cao vai trò làm chủ của Nhân dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và đảm bảo tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân; xác định các nguyên tắc cơ bản để hoàn thiện, đổi mới tổ chức bộ máy Nhà nước; bảo đảm sự phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan Nhà nước.
Quốc hội khoá XIV (2016 - 2021), kế thừa các thành tựu của những nhiệm kỳ trước, cùng những thành tựu trong công tác xây dựng Đảng, sự đoàn kết của toàn dân, toàn quân… tạo những điều kiện thuận lợi để Quốc hội khóa XIV hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thực hiện đầy đủ và hoàn thành xuất sắc các chức năng của Quốc hội về lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước vào giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.
Quốc hội khoá XV (2021 - 2026), hoạt động trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều thử thách, dịch bệnh toàn cầu phức tạp, thiên tai, biến đổi khí hậu khốc liệt, cục diện chính trị - kinh tế thế giới biến động khó lường, Quốc hội đã khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao tính chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, dân chủ, hiệu quả, thực hiện tốt chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao, quyết định vấn đề quan trọng của đất nước, cũng như các hoạt động ngoại giao nghị viện, để lại nhiều dấu ấn nổi bật.
Nhìn lại chặng đường 80 năm, Quốc hội Việt Nam không ngừng lớn mạnh, đổi mới và hoàn thiện về tổ chức, phương thức hoạt động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp đã đồng hành cùng Chính phủ trong hoạch định và triển khai các chính sách phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
