Một số giải pháp nhằm tăng cường trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý cơ quan báo chí thuộc quyền

     Vừa qua, Cục Báo chí đã ban hành Công văn số 1317/BC-TTPC về việc tăng cường trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý cơ quan báo chí thuộc quyền. Đây là văn bản quan trọng nhằm siết chặt kỷ cương, nâng cao vai trò lãnh đạo của cơ quan chủ quản và chuẩn hóa quy trình biên tập, xuất bản đối với hệ thống báo chí cả nước.

      Thời gian qua, các cơ quan báo chí luôn phát huy vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, thông tin kịp thời các vấn đề thời sự, kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát của một số cơ quan chủ quản; quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, kiểm duyệt và xuất bản nội dung tại một số cơ quan báo chí chưa thực sự chặt chẽ; việc nhận diện, đánh giá mức độ nhạy cảm của thông tin, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, chính trị, tư tưởng và những vấn đề phức tạp, nhạy cảm còn có lúc chưa đầy đủ…

     Để nâng cao vai trò, trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý hoạt động báo chí, cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, Cục Báo chí đề nghị cơ quan chủ quản các cơ quan báo chí cẩn tập trung thực hiện một số giải pháp:

      Thứ nhất, nâng cao vai trò, trách nhiệm của cơ quan chủ quản: không khoán trắng việc quản lý nội dung, xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ quản và người đứng đầu cơ quan báo chí. Đối với các sự việc vi phạm nghiêm trọng, cơ quan chủ quản phải trực tiếp chỉ đạo kiểm tra, xác minh và có hình thức xử lý. 

      Thứ hai, rút kinh nghiệm sâu sắc và phòng ngừa sai phạm từ sớm, xác định rõ các khâu có nguy cơ phát sinh sai phạm trong quy trình tác nghiệp để phòng ngừa từ xa, không để xảy ra tình trạng chỉ xử lý sau khi thông tin vi phạm đã lan truyền trên không gian mạng. 

      Thứ ba, thẩm định và kiểm chứng nguồn tin chặt chẽ, trong đó, quy định rõ trách nhiệm cá nhân qua các khâu từ Phóng viên, Biên tập viên, Thư ký tòa soạn, Lãnh đạo ban đến Người quyết định xuất bản. Mọi thông tin từ mạng xã hội, nền tảng số, nguồn tin thứ cấp, cộng tác viên hay báo khác đều phải được kiểm chứng. Khẳng định việc báo khác đã đăng không được coi là căn cứ mặc nhiên để đăng lại; mỗi báo chịu trách nhiệm độc lập về nội dung của mình. Thông tin chưa rõ phải tuân thủ nguyên tắc thận trọng, kiểm chứng từ nguồn chính thống. 

     Thứ tư, siết chặt quy trình biên tập, duyệt xuất bản, trong đó, thiết lập cơ chế kiểm soát nhiều cấp đối với các nội dung có nguy cơ cao. Tuyệt đối không biên tập, kiểm duyệt mang tính hình thức. Người đứng đầu chịu trách nhiệm tổ chức hệ thống kiểm soát phù hợp và thường xuyên kiểm tra, khắc phục sơ hở. 

      Thứ năm, thiết lập quy trình biên tập đặc biệt đối với nội dung lịch sử, lãnh tụ và vấn đề nhạy cảm: áp dụng quy trình thẩm định và phê duyệt ở mức độ cao hơn đối với các nội dung liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ, lãnh đạo Đảng/Nhà nước/tiền bối tiêu biểu; các sự kiện lịch sử còn ý kiến khác nhau; chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, đối ngoại, an ninh, quốc phòng. Việc đưa tin phải tuân thủ nghiêm Quyết định số 157-QĐ/TW ngày 29/4/2008 của Ban Bí thư Trung ương. Trường hợp thông tin phức tạp, phải chủ động xin ý kiến cơ quan chủ quản, cơ quan chỉ đạo và cơ quan quản lý nhà nước trước khi đăng/phát. 

     Thứ sáu, nâng cao trách nhiệm Tổng biên tập và xử lý vi phạm: Tổng biên tập phải trực tiếp chịu trách nhiệm về hệ thống kiểm soát nội dung. Khi xảy ra vi phạm, sẽ xem xét trách nhiệm nghiêm minh từ cá nhân trực tiếp thực hiện, người biên tập, người duyệt đến người đứng đầu cơ quan báo chí. 

     Thứ 7, quản lý chặt chẽ phóng viên, cộng tác viên: rà soát việc sử dụng cộng tác viên, tuyệt đối không giao khoán nội dung, chuyên trang, chuyên mục cho cộng tác viên dưới bất kỳ hình thức nào. Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ; rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng nhận diện vấn đề nhạy cảm.

     Có thể nói, văn bản này hướng tới mục tiêu xây dựng cơ chế phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa, giúp báo chí cung cấp thông tin chính xác, chính thống, đồng thời góp phần giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng và xã hội. Đây là cơ sở quan trọng để mỗi cơ quan báo chí phát huy vai trò tiên phong, nâng cao chất lượng và uy tín trong lòng công chúng, đồng thời khẳng định báo chí Việt Nam là diễn đàn tin cậy của Nhân dân trong giai đoạn mới.