Ban hành Quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực: Điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí, xuất bản

        Nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và hoàn thiện hành lang pháp lý về quyền tác giả trong kỷ nguyên số, ngày 17/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 287/2026/NĐ-CP về tiền bản quyền trong các lĩnh vực hoạt động văn hóa, nghệ thuật, báo chí và xuất bản. Đây là văn bản quy phạm pháp luật có ý nghĩa quan trọng, tạo cơ chế pháp lý đồng bộ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đội ngũ tác giả, đồng thời hỗ trợ các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước khai thác các sản phẩm văn hóa một cách minh bạch và hiệu quả.

        Quy định mới được xây dựng trên nguyên tắc tôn trọng quyền tác giả và tăng cường tính công khai, minh bạch trong quá trình thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ. Phạm vi điều chỉnh của văn bản bao quát đến các cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước, các tổ chức, cá nhân tham gia sáng tạo, khai thác và sử dụng tác phẩm bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc thuộc sở hữu nhà nước.

        Đáng chú ý, chính sách mới đã thiết lập cơ chế ưu đãi đặc thù với mức thưởng tăng thêm từ 5% đến 30% tiền bản quyền đối với các tác phẩm sáng tạo dành cho trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới, hải đảo. Bên cạnh đó, các hình thức chi trả tiền bản quyền cũng được chuẩn hóa linh hoạt thông qua cơ chế hợp đồng thỏa thuận hoặc tính trực tiếp vào đơn giá sản xuất tác phẩm được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

        Đối với hoạt động báo chí, quy định mới tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan báo chí chủ động trong việc giao nhiệm vụ và quản lý tài chính. Văn bản quy định rõ ràng cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu đối với các loại hình báo in và báo điện tử theo quy định của pháp luật. Đồng thời, mức tiền bản quyền khi khai thác, sử dụng lại tác phẩm báo in, báo điện tử được xác định không được thấp hơn 20% so với tiền bản quyền sáng tạo ban đầu. Quy định cũng xây dựng khung chi trả tiền bản quyền phát thanh, truyền hình căn cứ theo quy mô chi phí sản xuất, đồng thời giảm 70% mức chi đối với các đơn vị hoạt động không có nguồn thu quảng cáo hay tài trợ.

       Đối với lĩnh vực xuất bản, quy định khung tỷ lệ phần trăm tiền bản quyền chi tiết áp dụng cho từng nhóm thể loại xuất bản phẩm như sách lý luận chính trị, sách khoa học kỹ thuật, sách giáo khoa, từ điển và bản đồ.

        Điểm đổi mới căn bản là việc cập nhật phương pháp tính tiền bản quyền xuất bản phẩm điện tử dựa trên giá thành sản xuất và số năm sử dụng, khắc phục hạn chế của việc tính theo số lượng bản in truyền thống. Ngoài ra, quy định bổ sung rõ quyền lợi dành cho tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả như nhận từ 05 đến 10 bản sách biếu cùng quyền truy cập, sử dụng xuất bản phẩm trên nền tảng số.

        Nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế của tác giả và phục vụ nhiệm vụ chính trị, xã hội, văn bản cũng quy định rõ các trường hợp đặc thù. Cụ thể, miễn trả tiền bản quyền đối với các hoạt động khai thác tác phẩm phục vụ tuyên truyền, nhiệm vụ chính trị không thương mại hoặc phát triển văn hóa đọc cộng đồng cho các đối tượng ưu tiên.

       Các cơ quan, đơn vị khi khai thác tác phẩm có nghĩa vụ thực hiện thông báo bằng văn bản và đảm bảo ghi rõ tên tác giả cũng như nguồn gốc xuất xứ của tác phẩm theo quy định.

      Nghị định số 287/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2026, đồng thời thay thế toàn bộ các quy định trước đây tại Nghị định 18/2014/NĐ-CP và Nghị định 21/2015/NĐ-CP; đồng thời, đảm bảo hiệu lực chuyển tiếp minh bạch đối với các hợp đồng, nhiệm vụ đặt hàng đã được ký kết trước ngày quy định mới có hiệu lực. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm ban hành quy định cụ thể, rà soát ngân sách địa phương để triển khai thực hiện thống nhất và hiệu quả.

      Nghị định số 287/2026/NĐ-CP không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ mà còn tạo động lực to lớn thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển, khuyến khích đội ngũ trí thức, nhà báo, nghệ sĩ tâm huyết cống hiến và sáng tạo nhiều tác phẩm giá trị cho xã hội.