• image01
  • image01
  • image01
  • image01
  • image01

Thứ 6 - 26/02/2016
ĐƯỜNG DÂY NÓNG TƯ VẤN CÔNG TÁC GIA ĐÌNH: 0251.3943882; DĐ: 0839.101179 - ĐƯỜNG DÂY NÓNG TƯ VẤN CÔNG TÁC GIA ĐÌNH: 0251.3943882; DĐ: 0839.101179 *

VĂN HÓA

Bộ sưu tập hiện vật xưởng Z.302

Vừa qua, Bảo tàng Đồng Nai đã sưu tầm được bộ hiện vật về xưởng Z.302 thuộc phòng Kỹ thuật, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai. Hơn 160 hiện vật thuộc nhiều nhóm hiện vật khác nhau như: nhóm nhóm dụng cụ cắt, gọt trong gia công nguội; nhóm máy tiện, dụng cụ cắt tạo ren trong gia công nguội; nhóm dụng cụ tháo lắp, chà nhám trong gia công nguội; nhóm hiện vật chế tạo chất nổ; nhóm sản phẩm rèn, đúc; nhóm dụng cụ hàn gia công cơ khí…
 xuong z320.JPG
Một số dụng cụ chế tạo vũ khí của Binh công Xưởng 310 – Xưởng Z.302

Xưởng Z.302 thuộc phòng Kỹ thuật, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai, tiền thân của xưởng Z.302 được hình thành từ Binh công xưởng của Chi đội 10. Binh công xưởng Chi đội 10 hình thành từ những ngày đầu sau Cách Mạng Tháng 8 năm 1945[1], trực thuộc ngành Quân giới Nam bộ. Tại Chiến Đ lúc đó binh công xưởng Chi đội 10 đã sản xuất được các loại lựu đạn gài, đạp lôi để bố trí xây dựng các làng xã trong căn cứ, kịp thời chống địch càn quét.

Đầu năm 1950, Vụ Quân giới quân khu 7 được thành lập, các Binh công xưởng tại Chiến khu Đ cũng được sắp xếp, sát nhập lại thành Binh công xưởng 310 trực thuộc Vụ. Chiến khu Đ nằm trong địa bàn của Liên Khu miền Đông, trở thành nơi lý tưởng cho các Binh công xưởng Nam bộ về đứng chân và hoạt động như: Binh công xưởng Chiến khu Rừng Sác, Binh công xưởng Bà Rịa, Binh công xưởng Khu 8, Binh công xưởng Khu 9… các Binh công xưởng đã di chuyển toàn bộ các xưởng và máy móc, trang thiết bị về Chiến khu Đ. Các Binh công xưởng hoạt động đều đặn, tổ chức chuyên môn hóa ngày càng cao, phân chia thành các xưởng, các công trường sản xuất mang tính chuyên môn. Chẳng hạn như: Binh công xưởng số 2 chuyên sản xuất các loại súng; xưởng số 3 chuyên sản xuất các loại trái đạn; xưởng số 5 chuyên sản xuất các loại dụng cụ; công trường A chuyên đúc; công trường B chuyên sản xuất hóa chất; công trường E chuyên về mộc… Đầu năm 1951, phòng Quân giới Nam bộ và các xưởng chủ lực cũng chuyển về vùng rừng núi Chiến khu Đ, đến năm 1952 tại Chiến khu Đ có hơn 2.000 cán bộ chiến sĩ hoạt động trong các Binh công xưởng.

Giai đoạn từ năm (1968 - 1975), những đóng góp của Binh công xưởng tại Chiến khu Đ ngày càng có vai trò to lớn, cung cấp cho toàn chiến trường miền Đông Nam bộ về vũ khí và khí tài. Chiến dịch Mậu Thân năm 1968, các Binh công xưởng đã cung cấp vũ khí, đạn dược đầy đủ cho 3 đợt xuống đường lớn; những đợt hoạt động quân sự cao điểm vào các năm từ (1971 - 1973) giành thắng lợi để tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.

Sau năm 1975, các Binh công xưởng thuộc Đoàn 310 được chia tách, đổi tên trở về dưới sự quản lý riêng của Bộ Chỉ huy quân sự các tỉnh miền Đông Nam bộ. Riêng ở tỉnh Đồng Nai, Đoàn Binh công xưởng được đổi tên thành xưởng Z.302, với nòng cốt từ các cán bộ, chiến sỹ từng công tác tại các Công binh xưởng ở Chiến khu Đ. Xưởng Z.302 phân chia thành nhiều tổ, nhiều xưởng hoạt động trên địa bàn các xã như: Thanh Bình, Cây Gáo, Sông Trầu, Bàu Hàm, Sông Thao của huyện Trảng Bom. Giai đoạn này xưởng Z.302 tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong việc chế tạo, sản xuất vũ khí, trang thiết bị quân sự phục vụ bảo vệ an ninh quốc phòng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Đặc biệt, trong những năm (1977 - 1979), xưởng Z.302 đẩy mạnh chế tạo, sản xuất vũ khí quân trang, quân dụng phục vụ chiến trường biên giới Tây Nam góp phần giành thắng lợi. Năm 1979, xưởng Z.302 thuộc phòng Kỹ thuật và phòng Hậu cần, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai từ đó đến nay.

Trong điều kiện khó khăn của chiến tranh, cơ sở vật chất thiếu thốn, trang thiết bị nghèo nàn, tuy nhiên các sản phẩm của Binh công xưởng sản xuất tại Chiến khu Đ bước đầu đã đáp ứng những nhu cầu cơ bản phục vụ cho chiến tranh. Giai đoạn đầu Binh công xưởng chủ yếu là sản xuất những vũ khí tự tạo, bắt chước, học theo trên cơ sở sáng tạo, cải tiến cho phù hợp, hiệu quả trên chiến trường từ các loại vũ khí của Pháp, Nhật, Anh, Mỹ, Trung Quốc,… như lựu đạn, súng tiểu liên, súng ngắn, súng chống tăng,… Trong quá trình mày mò nghiên cứu, thử nghiệm chế tạo, khai thác nguyên vật liệu, tận dụng từ những bom đạn, thuốc nổ cũ để cho ra những sản phẩm quân sự mới, đã có hàng trăm cán bộ, công nhân quân giới phải đổi bằng xương máu, tính mạng để lấy tri thức, kinh nghiệm sản xuất vũ khí đáp ứng nhu cầu cho toàn chiến trường miền Đông Nam bộ.

Từ Binh công xưởng Chi đội 10, Binh công xưởng 310 (1945 - 1975), cho đến xưởng Z.302 phòng Kỹ thuật, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai (1975 - 1979), các sản phẩm của Binh công xưởng đã góp phần to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ tổ quốc. Các loại vũ khí quân sự do các binh công xưởng sản xuất, chế tạo tại Chiến khu Đ đã cung cấp đạn dược khí tài cho toàn miền Đông Nam bộ nói chung và quân dân Biên Hòa Đồng Nai nói riêng. Các trận đánh tiêu biểu như: Trận đánh giao thông ngày 14/7/1947, Chi đội 10 Biên Hòa và bộ đội quận Châu Thành đã dùng mìn tự tạo do binh công xưởng chế tạo từ 3 quả bom 100kg, kích nổ bằng điện tấn công 2 đoàn công voa làm lật đoàn tàu của Pháp từ Sài Gòn đi Nha Trang gây ra tiếng vang lớn. Trận đánh La Ngà ngày 1/3/1948, chúng ta sử dụng mìn lõm (ba-zô-min) là một loại vũ khí mới được binh công xưởng chế tạo thành công, có sức công phá mạnh, phù hợp với các trận đánh giao thông, kết hợp với chiến thuật đánh “chặn đầu – khóa đuôi” đã giúp trận đánh giành thắng lợi to lớn…

Ra đời và trưởng thành trong lửa đạn, những thắng lợi to lớn trong lịch sử đấu tranh của dân tộc, mang rất nhiều dấu ấn lịch sử của ngành quân giới Nam bộ nói chung, quân giới Biên Hòa - Đồng Nai nói riêng. Bộ sưu tập hiện vật xưởng Z.302 phòng Kỹ thuật, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai góp phần tuyên truyền, giáo dục tinh thần yêu nước, yêu quê hương, ý chí cách mạng, niềm tin chân lý cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

                                                                               Nguyễn Anh Đức (Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng Đồng Nai)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Tỉnh ủy Đồng Nai, Trung ương Cục miền Nam Chiến Khu Đ (1961 – 1962), (2004), Nxb Tổng hợp Đồng Nai.       

2. Nhiều tác giả, Địa chí Đồng Nai, tập V (Văn hóa xã hội) (2001), Nxb tổng hợp Đồng Nai.

3. Lời kể từ các nhân chứng Cựu Chiến binh Xưởng Z.302.

 [1] Trên cơ sở pháp lý ngày 15/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Sắc lệnh thành lập Phòng Quân giới trực thuộc Bộ Quốc phòng - cơ quan điều hành cao nhất của ngành quân giới Việt Nam.​